Posts

Showing posts with the label नीति वचन

भतृहरिका नीतिवचनहरू

- सुशील मुडभरी येषां न विद्या न तपो न दानं ज्ञानं न शीलं न गुणो न धर्म: । ते मर्तलोके भूवि भारभूता मनुष्य रुपेण मृगाश्चरन्ति ।।२।।     अर्थात् जुन मानिसमा विद्या, तप, दान, ज्ञान र धार्मिकताको अभाव छ । त्यस्ता मानिस पृथ्वीका लागि भार मात्र हुन् । मृग पशु जस्तै चरणको लागि भौतारी रहन्छन् । भावार्थ: मानिसको जीवनमा धर्म, अर्थ, काम र मोक्ष चार चीजले महत्त्व राख्दछ । मानिसले अर्थोपार्जन गरेर दान गर्नु, विद्योपार्जन गरेर ज्ञान प्राप्त गर्नु, सदाचारी गुणी बनेर समाजको सेवा गर्नु महत्त्वपूर्ण कुरा हुन् । यसको नगरेर कमाउने, थुपार्ने तर्फ लाग्छ भने पशुले चरण खोजे जस्तो मात्र हो भनी आफ्नो नीति शतकको १२ औं हारमा भतृहरिले भन्नुभएको छ । नीति शतककै दोस्रो हारमा भतृहरि लेख्नुहुन्छ : साहित्य स·ीत कला विहीन साक्षात्पशु पुच्छ विषाण हीन : । तृणं न खाद्यान्नपि जीवमान स्त्रद भागधेयं परमं पशुनाम ।।२।।     अर्थात् जुन व्यक्ति साहित्य, स·ीत र कलाबाट विमुख छ, त्यस्तो व्यक्ति पुच्छर नभएको पशु हो । त्यस्ताले घाँस नखाएर जीवित रहन पाउनु पनि सौभाग्य नै हो । भावार्थ: जुन प्राणी साहित्यले हीन छन्, अनपढ छन्, जीवनमा शिक्ष