Posts

Showing posts with the label धन्वन्तरि जयन्ती

धन्वन्तरि जयन्ती

Image
डा. रमेश मिश्र   आज कात्तिक कृष्णपदा त्रयोदशी शुक्रवार । आजको दिनलाई आयुर्वेदका चिकित्सक, कविराज, वैद्य र आयुर्वेदसँग सम्बन्धित सम्पूर्ण सङ्घसंस्थाहरूले धन्वन्तरि जयन्तीको रूपमा मनाउँछन् । आज आयुर्वेदका प्रवत्र्तक भगवान् धन्वन्तरिको जयन्ती हो । आजको दिनलाई धनतेरसको रूपमा पनि मनाइन्छ र नयाँ–नयाँ भाँडाकँुडाहरू किन्ने प्रचलन छ ।     पौराणिक कथाअनुसार जब देव र दानव मिलेर समुद्रमन्थन गरे । त्यसबाट एक हातमा अमृत कलश र अर्को हातमा आयुर्वेद लिएर भगवान् विष्णुको अवतार धन्वन्तरिको रूपमा भएको थियो । धन्वन्तरिलाई आयुर्वेदको प्रवत्र्तक मानिन्छ । विश्वका प्रथम सर्जन, जसलाई फादर अफ सर्जरी भनिन्छ, आचार्य सुश्रुत, उहाँको गुरुको रूपमा पनि धन्वन्तरिको वर्णन पाइन्छ ।     सुश्रुतसंहितामा धन्वन्तरिलाई भारतको काशीको राजाको रूपमा देवोदास नामले वर्णन गरिएको छ, जसमा देवोदास धन्वन्तरिले आपैंm भनेका छन्–“त्यो धन्वन्तरि हो, जो समुद्रमन्थनको बेला उत्पन्न भएको थियो । म विष्णुको अवतार हुँ ।” धन्वन्तरिको उत्पत्तिबारे विभिन्न पौराणिक ग्रन्थहरूमा वर्णन छ । धन्वन्तरि जयन्तीलाई नेपालमा राष्ट्रिय आरोग्य दिवसको रूपमा पनि