$type=ticker$count=12$cols=4$cate=0

राष्ट्रियताको सङ्कटमोचन

SHARE:

- प्रकाश उपाध्याय 
नेपालका प्रथम जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री अर्थात् काङ्ग्रेसजनका प्रेरणा मात्र नभएर हालसम्म पनि ऊर्जाका स्रोत विपी कोइरालाले कुनै बेला आफ्नो अपिलमा भन्नुभएको थियो–“आज देशमा स्वार्थपरायणता, साम्प्रदायिकता र व्यक्तिवादी मनोवृत्तिका कारण विदेशप्रति आमुख हुने प्रवृत्ति बढेको छ । यस्तो परिस्थितिमा सबभन्दा पहिले राष्ट्रियताको हत्या हुन्छ ।” विपीको यो चिन्ता आजको परिवेशमा पनि उत्तिकै सान्दर्भिक यस अर्थमा छ कि सत्ताका लागि ‘विदेशी प्रभु’ को अगाडि लम्पसार पर्ने राजनीतिक नेतृत्वको प्रवृत्तिका कारण राष्ट्रियता सड्ढटमा छ । राष्ट्रियता, सार्वभौमिकता प्रजातन्त्र/लोकतन्त्रका लागि पटक–पटक भएका राजनीतिक परिवर्तनको सार जनताले अनुभूत गर्न पाएको छैन । नेपाली राजनीतिमा विद्यमान दास प्रवृत्ति नै राष्ट्रियताको बाधक हो । यसमा द्विविधा छैन । लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको संस्थापनको मार्गमा उत्पन्न अवरोध पनि यसैको परिणाम हो ।  
    नेपाली राजनीतिक इतिहासमा लोकतन्त्रका लागि विगत सात दशकयता हरेक कालखण्डमा शहादतपूर्ण आन्दोलनहरू भएका छन् । यसमा जनताले बलिदान दिएको छ । तथापि राष्ट्रियता बलियो हुनुको साटो सड्ढटतिर उन्मुख भइरहेको छ । राज्य सञ्चालकहरूमा आपसी सहकार्य र समझारीको साटो कटाक्ष र अविश्वासका कारण हरेक कालखण्डमा विदेशी रुचिले खेल्ने मौका पाएको इतिहास साक्षी छ । वर्तमान राजनीतिसमेत त्यसबाट अलग छैन । दलहरू दलीय स्वार्थमा मात्र नभएर कुनै परिस्थितिमा व्यक्तिगत स्वार्थमा डुबुल्की मार्दा राष्ट्रियतामा वैदेशिक चासो हाबी भएको छ । अझ स्पष्ट भन्दा हस्तक्षेप बढेको छ । यो सबै राजनीतिक नालायकीको परिणाम हो ।
    तत्कालीन पञ्चायती शासकहरूले लगाएका ७ वटा राजकाज सम्बन्धी मुद्दामा सम्भावित मृत्युदण्डसम्मको सजायको परवाह नगरी देश सड्ढटमा रहेको आकलन गरेर २०३३ साल पुस १६ गते विपी मेलमिलापको आह्वान गरी स्वदेश फर्किनु साहसिक कदम मात्र थिएन, दूरगामी राजनीतिक निर्णय पनि थियो । यो प्रसङ्ग यहाँ यस अर्थमा पनि उल्लेख गरिएको हो कि यति बेला पनि राष्ट्रियता नै सड्ढटमा छ । राष्ट्रियता कमजोर भएकै कारण लोकतन्त्र व्यवस्थित हुन नसकेको हो । समाधानका लागि मेलमिलापको विकल्प छैन । यसैले नेपाली राष्ट्रियताका सवालमा विपीको चिन्तन र मेलमिलाप नीति समसामयिक राजनीतिका लागि उत्तिकै सान्दर्भिक र मार्गदर्शकको रूपमा रहेको छ ।
    नेपालको राजनीति सत्ता र शक्तिको स्वार्थमा रुमलिएको कारण सङ्क्रमणबाट माथि उठ्न सकेको छैन । जसका कारण राष्ट्रियता र प्रजातन्त्र नै धरापमा पर्ने खतरा निकट देखिएको छ । राष्ट्रियता र प्रजातन्त्रमा सम्झौता गरेर प्राप्त हुने सत्ता र शक्तिको केही अर्थ रहन्न । राष्ट्रियता सामूहिक भावना हो । राष्ट्रियता भनेको कुनै दल विशेषको होइन । हामी सबैको हो । जनता र राष्ट्रियता बलियो भए मात्र राष्ट्र बलियो हुन्छ । राजनीतिमा निर्धाले कहिल्यै पनि राष्ट्रियताको पक्षमा निर्णय गर्न सक्दैन । सकारात्मक वैचारिक सङ्घर्ष, वादविवाद र मतभिन्नताले राष्ट्रियता बलियो हुन्छ । यसको विपरीत दलहरूबाट स्वार्थका लागि सतहमैं प्रकट देखिएको लालच र त्यसको पूर्तिका लागि अपनाइएको मार्गका कारण यतिबेला राष्ट्रियता हलुका र कमजोर भएको छ ।
    राष्ट्रियताबिनाको प्रजातन्त्र र प्रजातन्त्रबिनाको राष्ट्रियता सँगसँगै अगाडि बढ्न सक्दैन । तराई–पहाड–हिमालका बासिन्दामा राष्ट्रियताको भावना विद्यमान छ । नेपालीले यस भावनाकै कारण प्रजातन्त्र र राष्ट्रिय स्वाभिमानका निम्ति ज्यानको समेत परवाह नगरी बलिदानपूर्ण परिवर्तन ल्याएका हुन् । ज्यान खतरामा हालेर यसको अस्तित्वको रक्षामा उत्रेका पनि छन् । तर राज्य सञ्चालनको तहमा मौलाएको स्वार्थका कारण उपलब्धिमा पटक–पटक ग्रहण लागेको छ । यस भावनालाई प्रजातान्त्रिक अभ्यासद्वारा सुदृढ गर्ने जिम्मेवारी दलहरूको हुनुपर्ने हो । तर दलीय स्वार्थका अगाडि राष्ट्रिय स्वार्थ टुहुरो भएको मात्र छैन, कुपोषणबाट थलिएको छ । राष्ट्रियतामाथि सड्ढट आएका बेला विवाद र मतभिन्नतालाई बिर्सेर एकताको सूत्रमा बाँधिनुको विकल्प छैन । राष्ट्र नै नरहे, न राजनीति रहन्छ न स्वार्थ नै । राष्ट्रियताको रक्षामा एकमत हुनु अनिवार्य आवश्यकता हो । सड्ढटको घडीमा राष्ट्रिय स्वाभिमानको रक्षा सबैको जिम्मेवारी हो ।
    सङ्क्रमणकालीन नेपाली राजनीतिमा सहमति र सहकार्य नै रामवाण हुनेछ । नेपाली राजनीतिमा राष्ट्रप्रतिको गहिरो चिन्तन सम्भवत: आजसम्म कसैको भनाइ र गराइमा प्रकट हुन सकेको छैन । राष्ट्रियताका सवालमा वामपन्थी कोणबाट कोशी र गण्डकी सम्झौताको विरोधका स्वर आए । १९५० को सन्धिको समीक्षा हुनुपर्दछ भन्ने मत सतहमा पोखिए । टनकपुरदेखि लक्ष्मणपुर बाँधसम्ममा चिन्ता प्रकट भए । भारतको विरोधमा भएका कार्यक्रममा चर्का मसालेदार भाषण ठोकिए । केवल विरोधका लागि विरोधको राजनीति स्वरूपमात्र देखियो । उत्तर फर्केर दक्षिणलाई गाली गर्ने र दक्षिण फर्केर उत्तरलाई तथानाम भन्दैमा राष्ट्रवादी भइने होइन । यसबाट राष्ट्रियता बलियो हुन्न । हामीले नेपाली राष्ट्रियतालाई स्वदेशकै मौलिकतामा खोज्नुपर्दछ । नेपालीपनमैं नेपाली राष्ट्रियताको व्याख्या हुनुपर्दछ । विशाल दुई छिमकीहरूसँग  समान व्यवहार गर्नुपर्दछ । यद्यपि भौगोलिक, सामाजिक र सांस्कृतिक दृष्टिकोणबाट हामी भारतको नजिक भए तापनि चीनसँग अर्घेलो गरेर अघि बढ्न सहज हुन्न । सस्तो लोकप्रियताका लागि आफूलाई भारतविरोधी देखाएर सत्ताका लागि दिल्ली दौडाहामा लाग्ने प्रवृत्ति र नेताहरूको चाकडी संस्कृतिले नेपाली राष्ट्रियता बलियो हुने होइन । राष्ट्रियताको जग कमजोर मात्र होइन भत्किने खतरा उत्तिकै निकट हुँदैछ ।
    आफ्नो घर झगडा आफैं मिलाउन नसक्ने अनि दिल्ली वा बेइजिङमा पानी पर्दा नेपालमा छाता ओढ्ने प्रवृत्तिले देशमा विदेशी चलखेल बढेको छ । राष्ट्रिय स्वार्थभन्दा पनि दलगत वा व्यक्तिगत अस्तित्व स्थापित गर्न त्वम् शरणम् हुने मानसिकताका कारण सङ्क्रमणकाल लम्बिएको हो । सङ्क्रमणको अन्त्यका लागि मङ्सिरमा संविधानसभा–२ को चुनाव गर्ने त भनिएको छ, तर अन्योल विद्यमान छ । दलहरू आफैंमा एकमत नहुँदासम्म यस उद्देश्यमा पनि विदेशी स्वार्थले खेल्ने नै भयो । नेपाली राष्ट्रियताका सवालमा विपीका उद्गारमा खाँदिएको राष्ट्रियताको भावना आज सबैका लागि एकपटक मननयोग्य छ । निर्णयमा द्विविधा भए एक मुठी माटो समाती अन्तर्मनलाई सोध्नु र राष्ट्रियताको सवालमा त्यही निर्णयलाई लिएर अघि बढ्नु भन्ने विपीको अर्तिलाई आत्मसात गरेमा नेपाल र नेपाली राष्ट्रियताको अस्तित्वमाथि मडारिएको सड्ढट टार्न सकिन्छ । अझै समय छ । कम्तिमा विपीका अनुयायी त गम्भीर होऊन् ।
neelambAd
Name

(स्थानीय समाचार ,1, %प्रमुख समाचार ,1, खेलकूद ,25, मन्तव्य ,3, सम्पादकीय ,27,(७ अप्रिल–विश्व स्वास्थ्य दिवसको उपलक्ष्यमा),1,(सन्दर्भ: ५८ औं राष्ट्रिय सहकारी दिवस,1,(स्थानीय समाचार,7,%प्रमुख समाचार,3,१५ अगस्त,6,२० चैत्र २०७१),1,२०७७ सालको वार्षिक राशिफल,1,main news,8,pramuk samachar,1,recent,5,अन्तरार्टिय समाचार,10,अन्तराष्ट्रिय समाचार,105,अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवस,1,अन्तर्वार्ता,28,अर्थ विशेष,129,अर्थ-उद्योग-वाणिज्य,710,अर्थ–उद्योग–वाणिज्य,29,अर्थविशेष,390,असार १५: धान दिवस,1,आइतवार विशेष,441,आजको बहस,16,आयुर्वेद,77,आर्थिक समाचार,136,आलेख,3,इतिहास,11,उपन्यास,11,एकाङ्की,4,एकाङ्की नाटक,2,कथा,55,कबीरा खडा बजार,216,कविता,44,कानुनी परामर्श,61,कुरोको चुरो,41,कृति समीक्षा,3,खेलकूद,1780,खोजीनीति,2,गजब,2,गुड फ्राइडे,1,गुरुनानक जयन्ती,1,गुरुनानक देव जयन्ती विशेष,1,चिठ्ठी,1,चियोचर्चा,1,जनसरोकार,2,जीवनी,2,जीवशास्त्र,1,जीवेम शरदः शतम्,1,जीवेम शरद: शतम्,1,जैव विविधता दिवस,1,टाकन–टुकन,54,टाकनटुकन,18,तथ्याङ्क,1,दृष्टिकोण,1,धन्वन्तरि जयन्ती,1,धर्म दर्शन,5,धर्म संस्कृति,10,धर्म–संस्कृति,115,नारी हस्ताक्षर,3,नारी हस्ताक्षर,6,नियतिको फल,1,नियात्रा,2,नीति वचन,1,पाठक पत्र,54,पाठक प्रतिक्रिया,22,पाठक मञ्च,58,पाठकमंच,42,पुस्तक समीक्षा,10,पोषण,2,पोषण/आहार,3,प्रजापिता ब्रह्माबाबाको ४७ औं अव्यक्ति दिवस,1,प्रतीक दैनिक,2264,प्रमुख समाचार,3585,प्रविधि,3,प्रवृत्ति र मनोवृत्ति,2,प्रसङ्गतरङ्ग,4,प्रसङ्गवश,1,फरक,145,फरक मत,2,फिचर,456,फिचर समाचार,81,फोटो,8,बाटिका,441,बुद्ध जयन्तीको उपलक्ष्यमा,1,बेलाको बोली,1,ब्रह्मा स्मृति दिवस,1,भानु जयन्ती,1,भाषा,1,भाषा/संस्कृति,1,भ्यालेन्टाइन डे,1,मजदुर दिवस विशेषः,1,मतमतान्तर,1,मतान्तर,1,मनोरन्जन,9,मन्तव्य,483,महाभारतबाट सङकलन तथा अनुवाद,231,महाभारतबाट सङकलित,16,महाशिवरात्री,1,महिला सरोकार,1,महिला हस्ताक्षर,1,मानवीय व्यवहार,1,यात्रा,29,यात्रा संस्मरण,3,यात्रानुभव,1,युग परिवर्तन कसरी र कहिले,3,युवा आवाज,1,राशिफल,2,रोचक,18,लघुकथा,32,लोक/संस्कृति,11,लोकविश्वास,2,लोहिया जयन्ती,1,वाटिका,553,वातावरण,1,वि.सं. २०७७ सालको वर्षफल,1,विज्ञान प्रविधि,3,विज्ञापनको लागि सम्पर्क,1,विश्लेषण,1,विश्व एड्स दिवसको उपलक्ष्यमा,1,विश्व सन्दर्भ,3,व्यक्तित्व,1,व्यङग्य,27,व्यङ्ग्य,35,व्यङ्ग्यम्,5,शिक्षा नेपाल,10,शिक्ष्f नेपाल,487,सङ्कलन तथा अनुवाद,35,सन्दभ: विश्व मधुमेह दिवस,1,सन्दर्भ ः विवेकानन्दा दिवस,2,सन्दर्भ - महिला हिंसा,3,सन्दर्भ - मानव अधिकार दिवस,1,सन्दर्भ : क्षयरोग दिवस,1,सन्दर्भ : चुरे दिवस,1,सन्दर्भ : बाल दिवस,1,सन्दर्भ : रमजान,1,सन्दर्भ ६१ औं राष्ट्रिय क्षयरोग दिवस,1,सन्दर्भः अन्तर्राष्ट्रिय हिन्दी दिवस,1,सन्दर्भ गाँधी जयन्ती,1,सन्दर्भः गुरु नानक जयन्ती,1,सन्दर्भ भानुजयन्ती,1,सन्दर्भः भारतको स्वतन्त्र दिवस,1,सन्दर्भ मोती जयन्ती,1,सन्दर्भः योग दिवस,1,सन्दर्भ रक्तसञ्चार सेवा दिवस,1,सन्दर्भ विश्व रेडक्रस दिवस,1,सन्दर्भ- विश्व वातावरण दिवस,1,सन्दर्भ- श्रीकृष्ण जन्माष्टमी,2,सन्दर्भ-विश्व पर्यटन दिवस,1,सन्दर्भ– शहीद दिवस,1,सन्दर्भ: २६ जनवरी,8,सन्दर्भ: नारी दिवस,2,सन्दर्भ: बाल दिवस,2,सन्दर्भ: भारतको ६४औं गणतन्त्र दिवस,1,सन्दर्भ: भारतको ६९औं स्वतन्त्रता दिवस,1,सन्दर्भ: भारतको स्वतन्त्र दिवस,2,सन्दर्भ: रमजान पर्व,1,सन्दर्भ: रेडक्रस दिवस,1,सन्दर्भ: विश्व एड्स दिवस,3,सन्दर्भ: विश्व बाल दिवस,1,सन्दर्भ: विश्व मौसम दिवस,1,सन्दर्भ: विश्व रेडक्रस दिवस,1,सन्दर्भ: वीपी जयन्ती,1,सन्दर्भ: श्री गुरु अर्जुनदेवजी महाराज शहिदी दिवस,1,सन्र्दभ विश्व पर्यावरण दिवस,1,सम–सामयिक,1,समय–सन्दर्भ,9,समयान्तर,301,समसामयिक,28,समाचार विश्लेषण,3,समीक्षा,1,समीक्षा समाहरण,1,सम्पादकीय,3049,सरोकार,46,संस्कृति/साहित्य,3,संस्मरण,15,साहित्यवार्ता,1,साहित्यात्मक,5,सिर्सियाँ नदी प्रदूषण प्रकरण,2,स्तवतन्त्र विचार,254,स्थानीय समाचार,12448,स्मृति,2,स्वतन्त्त विचार,2,स्वतन्त्र विचार,2833,स्वान्त सुखाय,88,स्वान्तः सुखाय,14,स्वान्तः सुखायः,140,स्वान्त सुखाय:,132,स्वान्त–सुखाय,157,स्वायन्त सुखाय,22,स्वास्थ्य चर्चा,49,हाम्रो बारेमा,2,हास्य एकाङ्की,1,हास्यव्यङ्ग्य एकाÍी,1,
ltr
item
Prateek Daily । प्रतीक दैनिक : राष्ट्रियताको सङ्कटमोचन
राष्ट्रियताको सङ्कटमोचन
https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEggviJbmIPklSXSzM5QhSU5SvKd3oZ8eZ98cH1TOjpp7B6f9_L3fZVRnyypbh0Ulzubs1a0r-watvfaOpE535RmvINhQbWjVXOlLRu38xnmMD5PqAc1iiQNhTwqz3-lLjkrFabTkiAC-5Lf/s200/prakash+upadhyay.jpg
https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEggviJbmIPklSXSzM5QhSU5SvKd3oZ8eZ98cH1TOjpp7B6f9_L3fZVRnyypbh0Ulzubs1a0r-watvfaOpE535RmvINhQbWjVXOlLRu38xnmMD5PqAc1iiQNhTwqz3-lLjkrFabTkiAC-5Lf/s72-c/prakash+upadhyay.jpg
Prateek Daily । प्रतीक दैनिक
https://www.prateekdainik.com.np/2013/06/blog-post_6964.html
https://www.prateekdainik.com.np/
https://www.prateekdainik.com.np/
https://www.prateekdainik.com.np/2013/06/blog-post_6964.html
true
6917042177189007432
UTF-8
सबै हेर्नुहोस् केही भेटिएन थप विस्तृत जवाफ दिनुहोस् Cancel reply Delete By Home PAGES POSTS सबै हेर्नुहोस सिफारिस गरिएको वर्गीकरण समाचार संग्रह खोज्नुहोस् सबै पोस्ट Not found any post match with your request गृहपृष्ठ Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec भर्खरै एक मिनेट अघि $$1$$ एक मिनेट अघि एक घण्टा अघि $$1$$ एक घण्टा अघि हिजो $$1$$ हिजो $$1$$ एक साताअघि पाँच साताअघि Followers Follow THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share to a social network STEP 2: Click the link on your social network Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy